Maddi Hasarlı Trafik Kazalarında İskonto Farkı Talep Edilebilir Mi?

Maddi hasarlı trafik kazalarında sigorta şirketleri veya eksperler tarafından düzenlenen raporlarda yedek parça ve işçilik bedellerine çeşitli oranlarda iskonto uygulandığı sıklıkla görülmektedir. Bu iskontoların hukuki geçerliliği, tazminatın kapsamı ve iskonto miktarının araç sahibi tarafından talep edilip edilemeyeceği hususları mevzuat ve yerleşik yargı içtihatları çerçevesinde değerlendirilmelidir.

Maddi hasarlı trafik kazalarında zarara uğrayan taraf zararını kusur oranında karşı taraftan veya karşı tarafın sigorta şirketinden talep edebilmektedir. Burada uygulamada genellikle araçların kaza tutanakları, fotoğrafları ve belgeleriyle yapılan müracaat üzerine sigorta şirketi tarafından eksper atanmakta ve bu eksper tarafından düzenlenen rapor ile araçta meydana gelen hasarın detayları, bedeli ve kusur oranları belirlenmektedir. Bu rapor içeriklerinde sıklıkla tamiratın yapıldığı firmalar tarafından işçilik veya yedek parça bedelleri üzerinden iskonto uygulandığı ve bu şekilde sigorta şirketleri tarafından yapılan ödemelerin daha az yapıldığı görülmektedir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (KTK) 90.madde uyarınca tazminatın belirlenmesi ve zararın giderilmesine ilişkin hususlarda 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) içeriğinde yer alan hükümler uygulanır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) 1448.maddesine göre ise sigorta ettirenin zararı azaltma yükümlülüğü bulunsa da bu yükümlülük, zarar görenin kendi imkânlarıyla elde edemeyeceği ticari avantajların veya sigortacının özel tedarik anlaşmalarının sigortacı lehine kullanılması anlamına gelmez.

Sigorta şirketlerinin yetkili veya anlaşmalı servislerle yaptıkları kurumsal protokoller gereğince elde ettikleri indirimler (iskontolar), borçlar hukukundaki sözleşmelerin nispiliği ilkesi uyarınca yalnızca o sözleşmenin taraflarını bağlar. Araç sahibinin (zarar görenin) bu ticari anlaşmaların tarafı olmaması nedeniyle sigorta şirketinin elde ettiği özel tedarik avantajları tazminat miktarından mahsup edilemez.

İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi 25.03.2022 T. 2019/1781 E. 2022/514 K.sayılı ilamında "Davalı sigorta şirketi ile anlaşmalı ya da yetkili servisleri arasında yapılan anlaşmalara göre iskonto uygulanması davacıyı bağlamayacak olup, davalı taraf iskonto indirimi yapılmadan, davacının gerçek zararından sorumludur" tespitinde bulunmuştur.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 08.05.2024 T. 2022/9020 E. 2024/4429 K. Sayılı ilamında "Yargıtay’ın yerleşik içtihatları dikkate alınarak hasar bedelinde iskonto uygulanmaması ve davacının gerçek zararı üzerinden karar verilmesi gerektiği" ve "tazminat hesaplamasında anlaşmalı servis iskontosu uygulanamayacağı gibi hesaplamanın orijinal parça fiyatı üzerinden yapılması ve hesaba KDV'nin de dâhil edilmesi gerektiği" sonucuna varmıştır.

Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyeti K. 2023/İHK-40611, T. 22.09.2023 kararında: "Yargıtay yerleşik
kararlarında hasar durumunda gerçek zararın karşılanması gerektiği belirtilmekte ve iskonto yapılması kabul edilmemektedir" gerekçesiyle "Yargıtay’ın yerleşik içtihatları dikkate alınarak hasar bedelinde iskonto uygulanmaması ve
davacının gerçek zararı üzerinden karar verilmesi gerekmektedir. Bu çerçevede tazminat hesaplamasında anlaşmalı servis iskontosu uygulanamayacağı gibi hesaplama orijinal parça fiyatı üzerinden yapılmalı ve hesaba KDV de dahil edilmelidir" kararını vermiştir.

Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemelerinin yerleşik uygulamasına göre, tazminat miktarı piyasa rayiçlerine göre orijinal yedek parça fiyatları üzerinden KDV dâhil ve iskontosuz olarak hesaplanmalıdır. Eksper raporlarında uygulanan iskonto kesintileri gerçek zararın eksik ödenmesine yol açtığından, bu iskonto bedeli hukuken zarar gören araç sahibine aittir ve bu şekilde yapılan kesintilerin araç sahibi (zarar gören) tarafından talep edilmesi hukuken mümkündür.

Eksper raporunda uygulanan iskonto miktarı hukuken zarar gören araç sahibine aittir. Sigorta şirketinin servislerle yaptığı ikili anlaşmalar sonucu sağlanan indirimler üçüncü kişi olan zarar görene yansıtılamaz. Eksper raporundaki iskonto düşülerek eksik ödeme yapılması halinde araç sahibi, gerçek zararın tazmini ilkesi gereğince kesilen iskonto tutarlarını (fark bedeli) bakiye hasar tazminatı olarak sigorta şirketinden veya sorumlulardan etme hakkına sahiptir. Ancak yerleşik içtihat iskontosuz hesaplamayı kural olarak kabul etmekle birlikte, yargı kararlarında somut olayın özelliklerine ve tarafların itirazlarına göre farklı durumlar da görülmektedir. Bu nedenle herhangi bir hata ile karşılaşmamak adına hukuki destek almanızda yarar bulunmaktadır.